Анотація
Підвищення м’язової сили є критично важливим аспектом для спортсменів важкої атлетики, оскільки рівень розвитку м’язової сили безпосередньо впливає на ефективність виконання ключових змагальних вправ, зокрема ривка та поштовха, що є визначальними для досягнення високих результатів у цьому виді спорту. Метою дослідження було розробити та обґрунтувати оптимізований тренувальний план для підвищення м’язової сили у важкоатлетів і порівняти його ефективність зі стандартною програмою. Методологія дослідження включала аналіз існуючих тренувальних планів, розробку адаптивного плану, заснованого на сучасних принципах періодизації, та експериментальне порівняння динаміки силових показників у двох групах спортсменів. Використовувалися методи статистичного аналізу для оцінки достовірності результатів. Результати роботи демонструють, що група, яка тренувалася за оптимізованим планом, показала суттєвіший приріст силових показників у ривку (15 %), поштовху (14 %) та жимі (12 %) порівняно зі стандартною програмою (7 %, 8 % і 6 % відповідно). Крім того, спортсмени, які використовували оптимізований план, продемонстрували стабільне зростання результатів протягом усього тренувального циклу, тоді як у групі зі стандартною програмою темпи прогресу суттєво знижувалися після третього місяця. Також виявлено, що кількість травм у групі з оптимізованим планом була значно меншою завдяки контролю техніки виконання вправ і належній організації періодів відновлення. Дослідження підтверджує, що застосування адаптивного підходу, який враховує індивідуальні особливості спортсменів і варіативність навантажень, сприяє більш вираженому прогресу в розвитку м’язової сили. Практичне значення роботи полягає у можливості впровадження запропонованої методики для підвищення ефективності тренувального процесу у важкій атлетиці, зокрема для спортсменів різного рівня підготовки
Ключові слова
ривок; поштовх; жим; фізичні навантаження; адаптивна періодизація
Використані джерела
[1] Androulakis-Korakakis, P., Michalopoulos, N., Fisher, J.P., Keogh, J., Loenneke, J.P., Helms, E., Wolf, M., Nuckols, G., & Steele, J. (2021). The minimum effective training dose required for 1RM strength in powerlifters. Frontiers in Sports and Active Living, 3, article number 713655. doi: 10.3389/fspor.2021.713655.
[2] Arazi, H., Khoshnoud, A., Asadi, A., & Tufano, J.J. (2021). The effect of resistance training set configuration on strength and muscular performance adaptations in male powerlifters. Scientific Reports, 11, article number 7844. doi: 10.1038/s41598-021-87372-y.
[3] Bernárdez-Vázquez, R., Raya-González, J., Castillo, D., & Beato, M. (2022). Resistance training variables for optimization of muscle hypertrophy: An umbrella review. Frontiers in Sports and Active Living, 4, article number 949021. doi: 10.3389/fspor.2022.949021.
[4] Bompa, T.O., & Buzzichelli, C. (2022). Periodization of strength training for sports (4th ed.). Champaign: Human Kinetics.
[5] Comfort, P., et al. (2023). National Strength and Conditioning Association position statement on weightlifting for sports performance. The Journal of Strength & Conditioning Research, 37(6), 1163-1190. doi: 10.1519/JSC.0000000000004476.
[6] Duchateau, J., Stragier, S., Baudry, S., & Carpentier, A. (2021). Strength training: In search of optimal strategies to maximize neuromuscular performance. Exercise and Sport Sciences Reviews, 49(1), 2-14. doi: 10.1249/JES.0000000000000234.
[7] Evans, J.W. (2019). Periodized resistance training for enhancing skeletal muscle hypertrophy and strength: A mini-review. Frontiers in Physiology, 10, article number 13. doi: 10.3389/fphys.2019.00013.
[8] Garhammer, J. (2020). Weight lifting and training. In C.L. Vaughan (Ed.), Biomechanics of sport (pp. 169-211). Boca Raton: CRC Press. doi: 10.4324/9781003068549.
[9] Hammami, R., Nobari, H., Hanen, W., Gene-Morales, J., Rebai, H., Colado, J.C., & Ardigò, L.P. (2023). Exploring two different equated instability resistance training programs on measures of physical fitness and lower limb asymmetry in pre-pubertal weightlifters. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation, 15, article number 40. doi: 10.1186/s13102-023-00652-0.
[10] Hermassi, S., Chelly, M.S., Bragazzi, N.L., Shephard, R.J., & Schwesig, R. (2019). In-season weightlifting training exercise in healthy male handball players: Effects on body composition, muscle volume, maximal strength, and ball-throwing velocity. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(22), article number 4520. doi: 10.3390/ijerph16224520.
[11] Huebner, M., Faber, F., Currie, K., & Rieger, T. (2022). How do master weightlifters train? A transnational study of weightlifting training practices and concurrent training. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(5), article number 2708. doi: 10.3390/ijerph19052708.
[12] James, L.P., Haff, G.G., Kelly, V.G., Connick, M.J., Hoffman, B.W., & Beckman, E.M. (2018). The impact of strength level on adaptations to combined weightlifting, plyometric, and ballistic training. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 28(5), 1494-1505. doi: 10.1111/sms.13045.
[13] Kaabi, S., Mabrouk, R.H., & Passelergue, P. (2022). Weightlifting is better than plyometric training to improve strength, counter movement jump, and change of direction skills in Tunisian elite male junior table tennis players. The Journal of Strength & Conditioning Research, 36(10), 2912-2919. doi: 10.1519/JSC.0000000000003972.
[14] Kirichenko, T. (2021). Optimization of strength training of females on the example of powerlifting. Scientific Journal of Drahomanov Ukrainian State University. Series 15. Scientific and Pedagogical Problems of Physical Culture (Physical Culture and Sports), 12(144), 66-70. doi: 10.31392/NPU-nc.series15.2021.12(144).15.
[15] Laakso, L.A. (2021). Optimizing verbal communication in the instruction of weightlifting to weightlifting naïve athletes. Strength & Conditioning Journal, 43(5), 109-115. doi: 10.1519/SSC.0000000000000636.
[16] Oleshko, V., Lobko, B., & Tkachenko, K. (2018). Weightlifting: Curriculum for children and youth sports schools, specialised children’s and youth sports schools of the Olympic reserve, schools of higher sportsmanship and specialised educational institutions of sports profile. Kyiv: Republican Scientific and Methodological Cabinet Ministry of Youth and Sports of Ukraine.
[17] Pistilli, E.E., Mitchell, M., & Florence, L. (2021). Incorporating unilateral variations of weightlifting and powerlifting movements into the training program of college-level dancers to improve stability. Strength & Conditioning Journal, 43(3). doi: 10.1519/SSC.0000000000000612.
[18] Sandau, I., & Granacher, U. (2023). Optimal barbell force-velocity profiles can contribute to maximize weightlifting performance. PLOS ONE, 18(8), article number e0290275. doi: 10.1371/journal.pone.0290275.
[19] Schoenfeld, B., Fisher, J., Grgic, J., Haun, C., Helms, E., Phillips, S., Steele, J., & Vigotsky, A. (2021). Resistance training recommendations to maximize muscle hypertrophy in an athletic population: Position stand of the IUSCA. International Journal of Strength and Conditioning, 1(1). doi: 10.47206/ijsc.v1i1.81.
[20] Slater, G., & Mitchell, L. (2019). Strength and power athletes. In R. Belski (Ed.), Nutrition for sport, exercise and performance (pp. 208-218). London: Routledge. doi: 10.4324/9781003116592.
[21] Suchomel, T.J., Nimphius, S., Bellon, C.R., & Stone, M.H. (2018). The importance of muscular strength: Training considerations. Sports Medicine, 48, 765-785. doi: 10.1007/s40279-018-0862-z.
[22] Suchomel, T.J., Nimphius, S., Bellon, C.R., Hornsby, W.G., & Stone, M.H. (2021). Training for muscular strength: Methods for monitoring and adjusting training intensity. Sports Medicine, 51, 2051-2066. doi: 10.1007/s40279-021-01488-9.
[23] The Declaration of Helsinki. (2013). Retrieved from https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki/.
[24] Travis, S.K., Ishida, A., Taber, C.B., Fry, A.C., & Stone, M.H. (2020a). Emphasizing task-specific hypertrophy to enhance sequential strength and power performance. Journal of Functional Morphology and Kinesiology, 5(4), article number 76. doi: 10.3390/jfmk5040076.
[25] Travis, S.K., Mujika, I., Gentles, J.A., Stone, M.H., & Bazyler, C.D. (2020b). Tapering and peaking maximal strength for powerlifting performance: A review. Sports, 8(9), article number 125. doi: 10.3390/sports8090125.
[26] Ukrainian Weightlifting Federation. (n.d.). Retrieved from https://uwf.net.ua/.
[27] Xiang, Y., Cruz, J., Zaman, R., & Yang, J. (2020). Multi-objective optimization for two-dimensional maximum weight lifting prediction considering dynamic strength. Engineering Optimization, 53(2), 206-220. doi: 10.1080/0305215X.2019.1702979.
[28] Yeom, D.-C., Hwang, D.-J., Lee, W.-B., Cho, J.-Y., & Koo, J.-H. (2023). Effects of low-load, high-repetition resistance training on maximum muscle strength and muscle damage in elite weightlifters: A preliminary study. International Journal of Molecular Sciences, 24(23), article number 17079. doi: 10.3390/ijms242317079.
[29] Zatsiorsky, V.M., Kraemer, W.J., & Fry, A.C. (2020). Science and practice of strength training (3rd ed.). Champaign: Human Kinetics.